Kulturë

Bukuria e Fjetur në Peisazhin

1

Kam pasur privilegj të xhiroj pranë ujësjellësit të Shkupit. Zona ishte e kufizuar për vizitorët pasi ka një stacion ushtarak aty pranë; ne duhet të kërkonim një leje të veçantë për këtë nga ushtria. Unë kam qenë edhe me një privilegj tjetër, pasi që unë po xhiroja një dokumentar “Një ditë në jetën e …” (e cila ishte pjesë e omnibusit të dokumentarëve) me producentin e njohur francez Eric Darmon me drejtorin e fotografisë Philip Millard. Më kujtohet se i gjithë ekuipazhi ishte i impresionuar nga qetësia e këtij vendi të mrekullueshëm.

Etimologjia e fjalës ujësjellësi vjen nga aqua latine dhe ducere (plumbi). Në vepër në disa vende, këto lloj ndërtesash po përdoreshin gjithashtu për transportin e mallrave, zakonisht me anije të vogla që lundronin në kanalin e vogël në krye të kësajkolonade. Kjo ndërtesë u ndërtua në shekullin e 6 nga perandori romak Justinian I, por sipas disa është ndërtuar gjatë periudhës osmane në shekullin e 16-të. Nëse teoria e parë ka të drejtë, se kjo ndërtesë po përdorte për transportin e ujit nga Skopska Crna Gora (mali) në Shkup (në atë kohë qyteti quhej Skupi) Kalaja. Pas tërmetit në vitin 518 qyteti filloi të transferohej drejt pozicionit të saj të tanishëm – Kala e Kalasë; e cila është e kundërta nga ajo që përmendëm tashmë – ajo antike Scupi. Në vitin 1669 trashëgimtari anglez Brown Brown shkroi: «Ky ujësjellës është një ndërtesë e bukur e vjetër, e cila sjell dinjitet të caktuar në këtë vend.» Nga ana tjetër, shumë historianë citonin Procopin, historianin e famshëm, i cili shkroi gjithçka për sundimin e perandorit Justinian. Sipas Procopiusit ky ujësjellës u ndërtua në periudhën 527 dhe 565P.E.S. Restaurimet aktuale janë me një plan për ta shndërruar këtë vend në një vend interesant turistik me teatrin veror dhe monitorët e mëdhenj të LCD, që mund të ndihmojnë turistët me orientimin e tyre.

Që nga fasada e kësaj ndërtese dhe ai nga Kurshumli Annjë vështrim kaq i ngjashëm, ka më shumë gjasa që kjo ndërtesë të ndërtohet për nevojat e qytetit të ri me rritje orientale. Megjithatë kjo mund të mashtrojë studiuesin e artit pasi që osmanët po riorganizonin shumë ndërtesa nga arkitektura e vjetër bizantine. Gjithashtu arkitektura otomane ishte dukshëm me një ndikim të fortë bizantin, i cili krijon polemika në shumë ndërtesa. Kështu që osmanët po shpenzonin shuma të mëdha parash për të blerë ndërtuesit e përsosur. Ata arritën të blinin disa prej arkitektëve më të mirë nga Italia dhe Franca që ata i quanin neimars (ndërtuesit). Për fat të keq kushtet e punës ishin aq të këqija saqë në shumë raste neimarët vdiqën nga rraskapitja vetëm pak sekonda pasi ndërtesa ishte përfunduar.

Igor Pop Trajkov

Categories: Kulturë, Shqip

Tagged as: , , , , ,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s